منو اصلی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 9873 | کل بازدید : 196720 
شورای برنامه ریزی معاونان فرهنگی – دانشجویی و روسای ادارات مشاوره دانشگاههای علوم پزشکی منطقه تهران تشکیل جلسه داد
پنج شنبه ٠٥ مرداد ١٣٩٦
پیوندهای مفید


كمال گرايي و مقابله با آن
 

كمال گرايي و مقابله با آن

 

آيا احساس مي كنيد كارهايي كه انجام داده ايد به اندازه كافي خوب نيستند، شما را راضي نمي كنند؟‌

كارهايتان مثل ديگران پيش نمي رود؟‌آيا انجام دادن كارها را با هدف انجام دقيق آنها به تعويق مي اندازيد؟ يا از انجام دادن آنها طفره مي رويد ؟‌ اگر چنين باشد در آن صورت شما به جاي حركت در مسير مؤفقيت سعي در كامل بون داريد در واقع شما يك فرد كمال گرا هستيد.

كمال گرايي يا بي نقص گرايي معادل واژه perfectionism در زبان انگليسي مي باشد و به افكار و رفتارهاي خود تخريب گرايانه اي اشاره مي كند كه هدف آنها نيل به اهداف به شدت افراطي و غيرواقع بينانه است . آرزوي كامل بودن است كه احساس رضايت و آرامش را از فرد مي گيرد و او را در معرض ناكامي ها و شكست ها قرار مي دهد.

يك فرد كمال گرا نگرش ها و افكار غير منطقي داشته و در نتيجه اهداف و انتظارات غير واقعي دارد او انتظار دارد درهر كاري كامل و بي نقص باشد چنين فردي مؤفقيت ر امعادل عدم اشتباه و خطا مي داند. كسي مؤفق و پيروز است كه اشتباهي از او سر نزند او فكر مي كند  يا موفق است يا شكست خورده، هيچ نقطه متوسط و تعادلي براي وي وجود ندارد . همه چيز يا سفيد است يا سياه و چيزي به نام خاكستري وجود ندارد.

فرد كمال گرا قادر نيست خود را همانطوريكه هست بپذيرد . وقتي احساس ارزشمندي و لياقت مي كند كه به اهداف دور از انتظار خود برسد. از آنجا كه اين اهداف غير واقعي هستند و دست يافتن به آنها ممكن نيست، بنابر اين خود را بي ارزش،‌بي لياقت و بي كفايت مي داند. احساس عزت نفس و اعتماد بنفس در وي به وجود نمي آيد. وقتيكه چنين فردي در پذيرش خود دچار مشكل است،‌طبيعي است كه در پذيرش و قبول ديگران نيز با مشكل مواجه مي شود. وقتيكه در مورد خود مرتباً قضاوت و ارزشگذاري مي كند و خود را به باد انتقاد مي گيرد، طبيعي است كه به تدريج تمايل به قضاوت و انتقاد از ديگران پيدا كند . خود به راحتي از ديگران، انتقاد مي كند يا از انتقاد ديگران نسبت به خود به شدت دچار ترس شده، و حالت تدافعي به خود مي گيرد.

اين افراد مرتباً در حال جنگ و ستيزند تا اثبات نمايند كه درست و صحيح مي گويند. نمي توانند خود را در جايگاهي قرار دهند كه اشتباه كرده اند، نمي توانند هيچ اشتباهي را در خود بپذيرند. در نييجه اين ويژگيها در ارتباطات فردي- خانوادگي و شغلي وي مشكلاتي را ايجاد مي نمايد. تمايل به كامل بودن و فشار ناشي از آن باعث مي شود چنين فردي تظاهر به كامل بودن نمايد. و اين حالت دو گانه كه فرد از نظر ظاهر حالت كمال گرا به خود مي گيرد در حاليكه مي داندآن ژستي دروغين و قلابي است فشارشديدي را بر او تحميل مي كند كه باعث فرو پاشي از درون مي شود.از آنجايي كه فرد كمال گرا نمي خواهد اشتباهي را مرتكب شود چنين مي پندارد كه بايد همه كارهايش بدون عيب و نقص باشد براي همين به هنگام تصميم گيري اضطراب شديدي را تجربه مي كند و به خاطر ترس از خطا و اشتباه تصميم گيريها و شروع كارها را به تأخير مي اندازد و به عبادتي دچار اهمالكاري شده و از انجام وظايف و مسؤوليتهاي خود طفره رفته و آنها را به تعويق مي اندازد . زيرا با چنين كاري مورد قضاوت ديگران قرار نمي گيرند.

" هورناي"‌( آلبرت اليس- محمد علي فرجاد1382 ) در اين مورد چنين مي گويد:‌هنگامي كه به كمال گرايي مي انديشد، ناخود آگاه به خود تلقين مي كنيد كه براي كار مورد نظر به مهلت و زمان بيشتري نياز داريد و اين باعث مي شود كه به فوريت كار 0نينديشيد، بلكه به بهتر ارائه كردن آن توجه داشته باشيد. معمولاً كمال گرايي با خطا كاري همراه است . كسي كه هميشه به كامل وبي نقص بودن كارها فكر مي كند، هيچ چيز او را راضي نمي سازد و به همين جهت به خطا كشيده مي شود. انسان كمال گرا هميشه خود را در معرض اضطراب مي بيند و مي ترسد مبادا كارش مطلوب واقع نشود، مبادا در كارش نقصي پديد آيد ، به همين جهت در شروع كار دچار اهمال و اهمالكاري مي شود، دست به كاري نمي زند، زيرا نمي داند از كجا شروع كند و انجام كار را به تعويق مي اندازد. در حقيقت چنين كسي از خود پنداري و اعتماد بنفس محروم است.

افراد كمال گرا كارهايشان را به تنهايي انجام مي دهند زيرا تصور آنان بر اين است كه ديگران و    اطرافيا ن مي توانند كارها را بطور صحيح و دقيق انجام دهند،‌حتي در انجام امور ساده نيز، خود تلاش   بي حدي مي نمايند به طوريكه دچار خستگي و فشار مزمن و طولاني مي شوند و اينچنين خودشا ن و ديگران را گرفتار رنج مي نمايند.

نكته جالب اينجاست كه اين افراد حتي زماني كه كارها را به درستي انجام مي دهند باز احساس نارضايتي مي كنند. خود را تحسين نمي كنند و بيش از حد به بررسي اشتباهات، نقايص و كاستي هاي خويش مي پردازد و توجهي به نكات مثبت و جنبه هاي مثبت خود و كار خود ندارند. باور به اينكه كارهاي انجام شده بايد بي نقص باشد، فرد كمال گرا را كاملاً انعطاف ناپذير مي كند و ضرورت وجود نظم، الگو يا ساختار افراطي در زندگي اين افراد، آنها را فردي عيب جو، بهانه گير يا وسواسي مي كند تا بدين طريق آن نظم معين اعمال شود.

در نظر افراد كمال گرا نيل به ايده آل است كه به زندگي معني مي دهد، هر كسي كه به ايده آل نرسد زندگيش معنايي ندارد. هميشه بايد شماره يك بود و هدف قابل قبول برنده شدن است تنها يك راه براي رسيدن به هدف وجود دارد، كه مسير مستقيم است. روبه رو شدن با يك مانع در راه رسيدن به هدف مساوي تسليم شدن  دست از كار كشيدن است من هرگز توان تغيير اوضاع را آنطوري كه مي خواهم باشد ندارم، پس چرا تلاش نمايم دارند. اين افكارغير منطقي عواقب منفي بسياري از جمله احساس گناه، نارضايتي از خود، بدبيني، پايين بودن عزت نفس و اعتماد بنفس، فقدان انگيزه، بي تحركي و افسردگي را به دنبال خواهد داشت. و اينچنين كمال گرايي بعنوان باوري ناسالم و اجباري دروني، باعث از دست رفتن لذت، شادماني، آرامش، آزادي و خوشي زندگي مي شود و در نتيجه به راحتي مي تواند فرد را مستعد اعتياد الكليسم، اختلالات رواني و رفتارهاي وسواسي نمايد.

علل كمال گرايي

افراديكه در طول زندگي خود بخصوص دوران كودكي، تنها به خاطر مؤفقيتهاي خود مورد ستايش و تحسين قرار گيرند، ياد گرفته اند كه ارزش آنها تنها بر پايه تأكيد ديگران است . از اينرو عزت نفس آنها عمدتاً بر معيارهاي بيروني بنا گرديده است . آنها ياد گرفته اند كه "‌بايد بدون عيب و نقص بود"‌و "‌بايد كاملاً درست و صحيح انجام داد"‌اين تفكرات غير منطقي آنها را آسيب پذير و در مقابل انتقادات و نگرش هاي ديگران بسيار حساس ساخته است و براي محافظت از خود در برابر اين انتقادات، "‌كامل بودن " ‌تنها راه دفاع آنهاست.

چرخه معيوب در روند كمال گرايي

نگرش هاي كمال گرايانه در يك چرخه معيوب عمل مي كند، نخست كمال گراها بر اساس باورهاي ناسالم و غير منطقي اهداف غير واقع بينانه اي براي خود وضع مي كنند؛ دوم در نيل به اين اهداف غير واقعي شكست مي خورند؛ سوم فشار مستمر براي رسيدن به اهداف و شكست مزمن گريز ناپذير سبب كاهش زايندگي و اثر بخشي مي گردد؛ چهارم اين چرخه سبب خود انتقاد گري و خود سرزنشگري كمال گراها مي شود كه در نتيجه باعث افت عزت نفس مي گردد. ممكن است خرد را دچار اضطراب و افسردگي نمايد. زماني كه به اهداف مورد نظرشان نمي رسند، دست از اهداف خود برداشته و اهداف غير واقع بينانه ديگري وضع مي كنند و با اين فكر كه اگر بيشتر و سخت تر تلاش كنند موفق خواهند شد؛ چنين فكري مجدداً باعث راه اندازي دور معيوب كمال گرايي مي گردد.

 

تلاش سالم

انتخاب اهداف سالم و منطقي و داشتن تلاش و پشتكار مربوط به آن با اهداف غير منطقي و تلاش هاي مربوط به فرايند خود تخريب گرا كمال گرايي كاملاًتفاوت دارد .انتخاب اهداف، بر پايه خواسته هاي شخصي و آرزوها نه بر اساس پاسخگويي به انتظارات خارجي منجر به تلاش سالم و سازنده        مي شود. اهداف افراديكه تلاش سالم دارند هميشه تنها يك قدم يا يك پله از اهداف قبلي، بالاتر است به عبارتي اهداف آنها واقعي، خود جوش و قابل حصول مي باشد. افراد كوشاي سالم از انجام كار در دست اجرا، بيشتر از تفكر در مورد نتيجه پاياني آن لذت مي برند. وقتي با تجاربي چون نارضايتي و شكست مواجه مي شوند، واكنش هاي آنها عموماً به موقعيت ويژه موجود محدود شده و اين موضوع را به احساس انديشمندي خويش تعميم نمي دهند. در حاليكه افراد كمال گرا فرض را بر اين مي گذارند كه بايد فلان كار را به بهترين وجه انجام دهند كه اين خود، فكري غير منطقي و ناسالم بوده و براي رسيدن به آن، فرد خود را بيش از حد به زحمت مي اندازد و در نتيجه مصداق واقعي اين جمله گوهر بار حضرت علي (‌ع )‌مي شود كه مي فرمايند :  ‌"‌من كابد الامور عطب " "‌هر كس در انجام كارها خود را به رنج افكند نابود مي شود"

اولين مرحله در جهت مقابله با كمال گرايي آگاهي فرد نسبت به نگرش ها و افكار غير معقول و غير منطقي خويش مي باشد و در مرحله بعدي جايگزين ساختن افكار معقول و سالم به جاي افكار منفي و غير منطقي است:‌

1- بپذيريد كه انسان هستيد و مثل بقيه انسانها جايز الخطا وناكامل هستيد. آنكه كامل و         بي نقص است خداوند است فقط اوست كه اشتباهي از او سر نمي زند.

2- اشتباهات خود را بپذيريد :‌ زمانيكه بعنوان يك انسان حق اشتباه كردن براي خود قائل شويد، به راحتي خطاها و اشتاباهات خود را مي پذيريد . با پذيرش خطاها و اشتباهات خود راه تلاش سالم ومناسب را اتخاذ نموده و به راحتي سختيها را پشت سرمي گذاريد تا به اهداف خود برسيد.

استفاده از تكنيك توجه به مفهوم " سبحان الله "‌بهترين راه براي درك اين نكته مي باشد كه آنكه   بي نقص و كامل است خداوند است و انسان بعنوان مخلوق وي و جايز الخطا بودنش حق اشتباه كردن دارد . فرد با توجهي كه به ذكر " سبحان الله"  در نماز هاي خود مي نمايد در دل خود اين نتيجه گيري را مي نمايد كه بايد عيب و نقص داشته باشد. ( يونسي 1379 كلينيكهاي روان درماني )‌

3- از اشتباهات خود درس بگيريد :‌ كسيكه اشتباهات خود را بپذيرد، اشتباه و خطاي خود را به صورت يك مانع و سد راه نخواهد ديد بلكه آنرا بعنوان فرصتهاي طلايي براي يادگيري و عبرت آموزي خواهد ديد و چه بسا راه پيشرفت و ترقي را طي خواهد كرد.

ذكر يك نكته تربيتي در اينجا ضروري به نظر مي رسد زمانيكه والدين شاهد تلاش وكوشش فرزندان هستند كه اشتباهي را مرتكب شده اند اگر خطر جدي آنان را تهديد نمي كند، اجازه بدهند  كودكان تلاش خود را بكنند و شانس كشف راه حل هاي مشكلا ت خود را پيدا كنند و راه مقابله با مشكلا ت زندگي را ياد خواهند بگيرند.  

4- تعديل افكار بايد انديشي مطلق گرايانه :‌ جهت رهايي از افكار كمال گرايانه پيدا كردن افكار بايد    و مطلق گرايانه وتغيير آن به افكار معتدل و معقول لازم و ضروري است . به اين صورت كه "‌ بايد موفق شوم"‌ به "‌بهتر است موفق شوم "‌ ، "‌نبايد اين كار را انجام مي داد"‌به "‌بهتر بود اين كار را انجام نمي داد"‌ "‌هرگز با ادب رفتار نمي كند " به "‌بعضي اوقات با ادب دفتار نمي كند "‌ هميشه بدرفتاري مي كند "‌ به "‌بعضي اوقات بد رفتاري مي كند"‌تبديل مي شود . با تغيير افكار و باورهاي نامعقول به معقول ، فرد خود را از اسارت حكومت بايد رها ساخته و آرامش بيشتر احساس خواهد كرد.

 5- به نكات مثبت فعاليتهاي رضايت بخش كار خود نيز توجه كنيد :‌ زمانيكه كاري را انجام داديد بر اساس كيفيت نتايج نهايي وپايان كار خود، خويش را ارزيابي ننماييد بلكه آنچه در مراحل انجام كار عايد شما شده و مثبت بوده به آنها توجه داشته باشيد. توجه به دستاوردها و جنبه ي مثبت فعاليت باعث افزايش اعتماد بنفس در شما خواهد شد.

 6- در هدفگذاري خود واقع بين باشيد : تلاش براي "‌ابر مرد يا ابر زن "‌بودن را متوقف كنيد، چرا كه انتظارات و اهداف غير واقعي و محال است . اهداف خود را بر اساس خواستها و نيازهاي فعلي و عملكردهاي قبلي خودتان بنا نهيد . بطوريكه اهداف جديد شما زير بنايش اهداف قبلي شما باشد و با اهداف قبلي شما خيلي فاصله نداشته باشد.

7- نسبت به خودتان ملايم و مهربان باشيد  به خودتان زحمت بيش از حد معقول ندهيد دربرابر حل مشكلات تلاش كنيد ولي خود را به عذاب نيفكنيد و با خود مهربان باشيد، چرا كه ‌ما انساني كامل نيستيم كه همه امور را كامل و بي عيب و نقص انجام دهيم . اگر تمام و قت و انرژي خود را صرف انجام كارهايمان بكنيم باز كامل و بي عيب نخواهد بود. به طو ر بنيادي هر فردي بايد بداند كه :

1- انجام كار در حد تمام و كمال مسأله ايده آل است ولي بايد دانست كه ايده آل هرگز در دسترس قرار ندارد.

2- خواسته ها و تمايلا ت افراد بسيار است و لي در راه پيوستن به آنها بايد منطقي عمل كرد.

3- تصور تمام و كمال ، يبك انديشه ذهني است و در عمل ، هيچ كاري خالي از نقصي نمي باشد. بدين جهت افراد كمال گرا هرگز از كارشان راضي نيستند.

4- ارزش فرد تنها به آن نسبت كه كارش را در حد كمال انجام دهد. فرد كمال گرا به خود تلقين مي كند كه ارزش وجودي او فقط در كمال مطلوب خلاصه مي شود. چنين فردي به تواناييهايش آگاهي ندارد و از اني جهت رنج مي برد . پس كارها را بر خود آسان بگيريد، انعطاف پذير باشيد خود را از حد به رنج بيفكنيد و با تلاش هاي بي ثمر لذت زندگي را از خود نگيريد.

 

با بكار گيري اين توصيه ها در مي يابيد كه كمال گرايي مشكلا ت شما را زيادكرده و شما را با اضطراب و استرس بيشتري رو به رو مي كرده است باورهاي جايگزين ديگري به جاي كمال گرايي وجود دارد كه مفيد تر هستند و احساس بهتري در شما بوجود مي آورند.

 

 

 

 

آخرین اخبار
شورای برنامه ریزی معاونان فرهنگی – دانشجویی و روسای ادارات مشاوره دانشگاههای علوم پزشکی منطقه تهران تشکیل جلسه داد
شورای برنامه ریزی معاونان فرهنگی – دانشجویی و روسای ادارات مشاوره دانشگاههای علوم پزشکی منطقه تهران تشکیل جلسه داد
شورای برنامه ریزی معاونان فرهنگی – دانشجویی و روسای ادارات مشاوره دانشگاههای علوم پزشکی منطقه تهران ، روز سه شنبه ( سوم اسفندماه ) با حضور قائم مقام معاون فرهنگی – دانشجویی وزارت بهداشت ، مدیرکل دانشجویی و روسای اداره مشاوره و اداره پایش و سلامت روان دانشجویان این وزارت و معاونان فرهنگی – دانشجویی دانشگاههای علوم پزشکی منطقه تهران ، در سالن اجتماعات دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تشکیل جلسه داد.
 ٠٨:٥٣ - 1395/12/04 - نظرات : ٠متن کامل >>
معاونت فرهنگی دانشجویی (اداره مشاوره وسلامت روان دانشجویی نشست معاونت های فرهنگی دانشجویی وروسای ادارات منطقه یک در دانشگاه علوم بهزیستی وتوانبخشی 95/12/3) برگزار می نماید.
اداره مشاوره وسلامت روان دانشجویی طرح جامع پایش سلامت روان دانشجویی برگزار می نماید.
دانشگاه علوم بهزیستی...تماس با دانشگاهمراکز پژوهشیگروه های آموزشیمراکز درمانینقشه سایت دانشگاه

Copyright © 2009 U.S.W.R - All rights reserved . دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی